CBSE Class 7 — Notes, Chapters & Practice Quizzes
Every Class 7 chapter, made friendly — notes with pictures, key words, and a quiz for each chapter.
10 questions · instant score · weak-chapter diagnosis

Students preparing for CBSE Class 7 Annual Assessment
View allChapter 1: वन्दे भारतमातरम्Class 7 Sanskrit — summary, notes, extra questions & NCERT solutions
The story in short
यह प्रथम पाठ संवाद-शैली में लिखा गया है, जिसमें माता अपने पुत्र-पुत्री को "वन्दे मातरम्" गीत तथा राष्ट्रध्वज का महत्त्व समझाती है। पाठ बताता है कि "वन्दे मातरम्" गीत बंकिमचन्द्र चट्टोपाध्याय द्वारा रचित उपन्यास "आनन्दमठ" में संकलित है, यह संस्कृत तथा बाङ्ग्ला दोनों भाषाओं में है, और इसमें भारतमाता के सुन्दर स्वरूप का वर्णन है। आगे पाठ भारतमाता की महिमा का चित्रण करता है — हिमालय उसके मस्तक पर मुकुट के समान शोभित है, समुद्र उसके चरण प्रक्षालित करता है, गंगा-यमुना आदि पवित्र नदियाँ तथा अयोध्या-काशी-मथुरा जैसे तीर्थक्षेत्र इसी भूमि पर हैं। पाठ का दूसरा भाग तिरंगे झंडे का प्रतीकात्मक अर्थ समझाता है — केशर वर्ण त्याग-शौर्य का (जयतु सैनिकः), हरित वर्ण किसानों की समृद्धि का (जयतु कृषकः), श्वेत वर्ण शान्ति-सत्य तथा वैज्ञानिकों का (जयतु वैज्ञानिकः), और मध्य का नीला धर्मचक्र (२४ अरे) निरन्तर कर्तव्यपथ पर चलते रहने का सन्देश देता है। अन्त में सभी बालक भारतभक्ति का गीत गाते हैं।
The story in 6 beats
- 1बालकौ मातरं पृच्छतः यत् ‘वन्दे मातरम्’ गीतस्य अर्थः, रचयिता, भाषा च का अस्ति।
- 2माता कथयति यत् एतत् गीतं बङ्किमचन्द्रचट्टोपाध्यायेन लिखितम्, संस्कृत-बाङ्ग्ला भाषयोः अस्ति, भारतमातुः वर्णनं करोति।
- 3ततः भारतमातुः माहात्म्यं, हिमालयः, समुद्रः, पर्वताः, नद्यः, तीर्थक्षेत्राणि च सुन्दररूपेण वर्ण्यन्ते।
- 4माता वदति यत् स्वतन्त्रतायाः आन्दोलने एतत् गीतं मन्त्रवत् गीयते स्म, अद्यापि प्रेरणां ददाति।
- 5अनन्तरं त्रिवर्णध्वजस्य केशर, हरित, श्वेत वर्णानां तथा धर्मचक्रस्य सन्देशः सरलरूपेण बोध्यते।
- 6अन्ते सर्वे भारतभक्ताः भूत्वा भारतमातुः वन्दनं कुर्वन्ति तथा एकं देशभक्तिगीतं गायन्ति।
Characters & key ideas
Word meanings · शब्दार्थ
Extra questions & answers (board-style)
१. अधः प्रदत्तानां प्रश्नानाम् एकपदेन पदद्वयेन वा उत्तरं लिखन्तु —
२. अधः प्रदत्तानां प्रश्नानां पूर्णवाक्येन उत्तरं लिखन्तु —
३. रेखाङ्कितानि पदानि आश्रित्य उदाहरणानुसारं प्रश्ननिर्माणं कुर्वन्तु —
४. अधः प्रदत्तानां शब्दानाम् उदाहरणानुसारं रिक्तस्थानेषु रूपाणि लिखन्तु —
५. अधः प्रदत्तानि वाक्यानि पठित्वा मातृभाषायां / प्रान्तीयभाषायाम् / आङ्ग्लभाषायां वा अनुवादं कुर्वन्तु —
६. अधः प्रदत्तानां शब्दानाम् उदाहरणानुसारं विभक्तिं वचनं च लिखन्तु —
७. पाठे प्रयुक्तानि क्रियापदानि रिक्तस्थानेषु लिखन्तु —
८. अधः प्रदत्तानां क्रियापदानां त्रिषु पुरुषेषु त्रिषु वचनेषु च लट्-लकारस्य रूपाणि लिखन्तु —
परियोजनाकार्यम्
Explore interactively
Keyboard: ← → to move · Space to flip
Practice quiz · वन्दे भारतमातरम्
Score on this chapter, climb the leaderboard, and get an AI diagnosis of your mistakes.
Dual AI-verified questions Real exam pattern 1 free quiz, then ₹9 per quiz — or all at once for up to 30% less
वन्दे भारतमातरम्
Start hereInstant score, answer review and weak-topic diagnosis

