CBSE Class 6 — Notes, Chapters & Practice Quizzes
Every Class 6 chapter, made friendly — notes with pictures, key words, and a quiz for each chapter.
10 questions · instant score · weak-chapter diagnosis

Students preparing for CBSE Class 6 Annual Assessment
View allChapter 16: वृक्षाः सत्पुरुषाः इवClass 6 Sanskrit — summary, notes, extra questions & NCERT solutions
The story in short
यह पाठ "वृक्ष सत्पुरुषों के समान हैं" — इस भाव को सुभाषित-संकलन द्वारा प्रस्तुत करता है। विद्यालय में पर्यावरण-संरक्षण की प्रदर्शनी की पृष्ठभूमि में संवाद आरम्भ होता है, जहाँ छात्र-शिक्षक वृक्षों की पूज्यता पर चर्चा करते हैं। पाठ के सुभाषित वृक्षों की परोपकारिता का चित्रण करते हैं — वृक्ष स्वयं धूप में खड़े रहकर दूसरों को छाया देते हैं, फल भी स्वयं न खाकर दूसरों को देते हैं, इसलिए वे सत्पुरुषों के समान हैं; दस कूप के समान एक बावड़ी, दस बावड़ी के समान एक तालाब, दस तालाब के समान एक पुत्र, दस पुत्र के समान एक वृक्ष मूल्यवान है; जिन वृक्षों से पुष्प, पत्र, फल, छाया, मूल, छाल तथा काष्ठ पाकर कोई याचक निराश नहीं लौटता वे धन्य हैं; नदियाँ स्वयं अपना जल नहीं पीतीं, वृक्ष फल नहीं खाते, बादल अन्न नहीं खाते — सज्जनों की सम्पदा परोपकार के लिए होती है; यह शरीर भी परोपकार के लिए है। पाठ विभक्ति-पहचान, द्विवचन-बहुवचन रूप तथा लट्-लकार प्रथमपुरुष के अभ्यास भी कराता है। योग्यता-विस्तार में एक रोचक प्रहेलिका भी है।
The story in 6 beats
- 1विद्यालये पर्यावरणसंरक्षणस्य प्रदर्शनी आयोजिता अस्ति, छात्राः तां पश्यन्ति तथा शिक्षकेण सह संवादं कुर्वन्ति।
- 2छात्राः वदन्ति यत् वृक्षाः शुद्धं वायुं यच्छन्ति तथा पूज्याः भवन्ति।
- 3शिक्षकः कथयति यत् वृक्षाः वायुं, फलानि, पुष्पाणि च यच्छन्ति, अतः ते पूज्याः सन्ति।
- 4मुदिता 'वृक्षाः सत्पुरुषाः इव' इति सुभाषितं श्रावयति, अन्ये छात्राः अपि गायन्ति।
- 5ततः पाठे श्लोकानां पदच्छेदः, अन्वयः, भावार्थः च दत्तः, यत्र वृक्षाणां परोपकारः वर्ण्यते।
- 6अन्ते नद्यः, गावः, मेघाः, सज्जनाः च अपि परोपकाराय एव जीवन्ति इति शिक्षा दीयते।
Characters & key ideas
Word meanings · शब्दार्थ
Extra questions & answers (board-style)
वयम् अभ्यासं कुर्मः
योग्यताविस्तरः
परियोजनाकार्यम्
Explore interactively
Keyboard: ← → to move · Space to flip
Practice quiz · वृक्षाः सत्पुरुषाः इव
Score on this chapter, climb the leaderboard, and get an AI diagnosis of your mistakes.
Dual AI-verified questions Real exam pattern 1 free quiz, then ₹9 per quiz — or all at once for up to 30% less
वृक्षाः सत्पुरुषाः इव
Start hereInstant score, answer review and weak-topic diagnosis


