रचना-प्रयोगः

Class 10 Sanskrit · व्याकरणवीथिः · Chapter 12

170 members in the CBSE community

View all
  • Marks booster + cheatsheet: key concepts in 2 lines each
  • 17 marks: pratyaya to error correction
  • 15 marks: rachna, with answer frames
  • 10 marks: apathit
  • 8 marks: sandhi and samasa
  • Question-making, anvaya, event order
Page 1 free about 8 min read, Full kit about 55 min read
  • Marks booster + cheatsheet: key concepts in 2 lines each
  • 17 marks: pratyaya to error correction
  • 15 marks: rachna, with answer frames
  • 10 marks: apathit
  • 8 marks: sandhi and samasa
  • Question-making, anvaya, event order
Page 1 free about 8 min read, Full kit about 55 min read
View all 12 amazing Marks Booster kits →

The story in short

रचना-प्रयोग में व्याकरण के व्यावहारिक उपयोग का अभ्यास कराया जाता है, ताकि विद्यार्थी शुद्ध संस्कृत में अपनी बात कह और लिख सके। इसमें संख्या-ज्ञान (एकम्, द्वे, त्रीणि… तथा प्रथमः, द्वितीयः जैसे क्रमवाचक), समय-लेखन (कति वादनम्? = कितने बजे हैं?; सपादः, सार्धः, पादोनः जैसे शब्दों से समय बताना), वाक्य-निर्माण, चित्र-वर्णन तथा हिंदी से संस्कृत और संस्कृत से हिंदी अनुवाद का अभ्यास सम्मिलित है। इस अध्याय में पूर्व में पढ़े गए सन्धि, समास, कारक, प्रत्यय आदि नियमों का व्यावहारिक प्रयोग होता है। दैनिक जीवन से जुड़े सरल वाक्यों और संवादों के माध्यम से संस्कृत भाषा का प्रयोग सिखाया जाता है। यह अध्याय व्याकरण के ज्ञान को क्रियात्मक रूप देकर भाषा-कौशल विकसित करता है और परीक्षा के अनुवाद तथा रचना-खंड के लिए उपयोगी है।

संख्या और क्रमवाचकसमय-लेखनवाक्य-निर्माणअनुवादव्याकरण का व्यावहारिक प्रयोग

Characters & key ideas

रचना-प्रयोगःव्याकरण का व्यावहारिक, क्रियात्मक प्रयोग।
सङ्ख्यासंख्यावाचक शब्द — एकम्, द्वे, त्रीणि आदि।
क्रमवाचकप्रथमः, द्वितीयः, तृतीयः आदि।
समय-लेखनम्संस्कृत में समय बताना — कति वादनम्?
अनुवादःहिंदी↔संस्कृत भाषांतरण।
वाक्य-निर्माणम्शुद्ध संस्कृत वाक्य बनाना।

Extra questions & answers (board-style)

उपरिलिखितम् अनुच्छेदं पठित्वा प्रश्नान् उत्तरत—

उपरिलिखितम् अनुच्छेदम् पठित्वा प्रश्नान् उत्तरत—

उपरिलिखितम् अनुच्छेदम् पठित्वा प्रश्नान् उत्तरत—

उपरिलिखितम् अनुच्छेदम् पठित्वा प्रश्नान् उत्तरत—

उपरिलिखितम् अनुच्छेदम् पठित्वा प्रश्नान् उत्तरत—

उपरिलिखितम् अनुच्छेदम् पठित्वा प्रश्नान् उत्तरत—

उपरिलिखितम् अनुच्छेदं पठित्वा प्रश्नान् उत्तरत—

उपरिलिखितम् अनुच्छेदं पठित्वा प्रश्नान् उत्तरत—

उपरिलिखितम् अनुच्छेदं पठित्वा प्रश्नान् उत्तरत—

Try one from this chapter
‘रचना-प्रयोग’ का मुख्य उद्देश्य क्या है?
Flashcards & interactive practice

Practice quiz · रचना-प्रयोगः

Score on this chapter, climb the leaderboard, and get an AI diagnosis of your mistakes.

Double-checked questions Real exam pattern 1 free test every month, then ₹9 per test

#1

रचना-प्रयोगः

Start here
संस्कृत 10 Qs · ~10 min

Instant score, answer review and weak-topic diagnosis

Data & insights